Cần Giờ hiện là huyện ven biển duy nhất của Thành phố Hồ Chí Minh, nằm tách biệt với khu vực nội đô và được bao quanh bởi hệ thống sông ngòi dày đặc. Dù thuộc TP.HCM, nơi đây mang dáng dấp của một vùng sinh thái biệt lập, giàu tài nguyên tự nhiên với rừng ngập mặn, biển và hàng chục cù lao lớn nhỏ.
Cần Giờ ở đâu?
Huyện tọa lạc ở phía Đông Nam TP.HCM, cách trung tâm thành phố khoảng 50 km theo đường bộ. Nhờ sở hữu đường bờ biển và hệ thống rừng ngập mặn rộng lớn, Cần Giờ giữ vai trò như một vùng đệm sinh thái quan trọng cho toàn khu vực phía Nam.
Ranh giới hành chính của Cần Giờ gồm:
- Phía Đông: tiếp giáp thành phố Phú Mỹ (tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu)
- Phía Tây: giáp các huyện Cần Giuộc, Cần Đước (Long An) và huyện Gò Công Đông (Tiền Giang)
- Phía Nam: hướng ra Biển Đông, tạo nên lợi thế phát triển nghề biển
- Phía Bắc: giáp huyện Nhà Bè và huyện Nhơn Trạch (tỉnh Đồng Nai)
Sự cắt ngang bởi hệ thống sông rạch khiến Cần Giờ có phần tách biệt, tạo nên không gian yên bình, chậm rãi — trái ngược với nhịp sống sôi động của trung tâm Sài Gòn.
Quá trình hình thành và đơn vị hành chính
Cần Giờ ngày nay trực thuộc TP. Hồ Chí Minh, nhưng trong lịch sử từng có thời gian thuộc tỉnh Đồng Nai. Mãi đến năm 1978, huyện mới chính thức được sáp nhập vào TP.HCM và phát triển như một phần của vùng đô thị phía Nam.
Sự thay đổi này tạo nền tảng quan trọng cho việc mở rộng không gian đô thị, phát triển rừng ngập mặn, kinh tế biển và du lịch sinh thái của thành phố.
Cần Giờ – huyện biển duy nhất của TP.HCM
Cần Giờ là một trong những huyện ngoại thành đặc biệt nhất của Thành phố Hồ Chí Minh. Đây không chỉ là địa phương duy nhất có đường bờ biển trong toàn thành phố, mà còn là vùng đất mang đậm dấu ấn sinh thái tự nhiên, nằm tách biệt với khu vực nội đô. Từ trung tâm Sài Gòn đến Cần Giờ khoảng 50 km, thuận tiện cho việc di chuyển bằng đường bộ.
Đặc điểm huyện biển – lợi thế hiếm có
Là huyện ven biển duy nhất của TP.HCM, Cần Giờ sở hữu gần 20 km bờ biển hướng ra Biển Đông. Địa hình xen kẽ giữa rừng ngập mặn, sông rạch và các cù lao nhỏ tạo nên hệ sinh thái phong phú, khác biệt hoàn toàn so với các quận huyện còn lại.
Không chỉ là vùng đệm sinh thái quan trọng của thành phố, Cần Giờ còn giữ vai trò chiến lược trong phát triển kinh tế biển, nuôi trồng thủy sản và du lịch sinh thái.
Đi Cần Giờ như thế nào?
Do bị chia cắt bởi nhiều con sông lớn, Cần Giờ trước nay vẫn được coi là khu vực khá biệt lập. Việc di chuyển ra – vào huyện chủ yếu qua các tuyến phà, trong đó phà Bình Khánh là cửa ngõ quan trọng kết nối với trung tâm TP.HCM.
Trục giao thông huyết mạch của huyện là đường Rừng Sác, chạy xuyên suốt từ phía Tây Bắc ra tận biển ở Đông Nam.
Tuyến đường này đã được nâng cấp đáng kể vào năm 2011, giúp việc đi lại và phát triển du lịch – kinh tế tại Cần Giờ trở nên thuận lợi hơn.
Điều kiện tự nhiên – hệ sinh thái ngập mặn đặc hữu
Cần Giờ có hơn 20 km bờ biển cùng hệ thống rừng ngập mặn rộng lớn – được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới. Đây là một trong những hệ sinh thái quan trọng nhất khu vực Đông Nam Á.
Một số đặc điểm nổi bật:
- Rừng ngập mặn Cần Giờ: chiếm tỷ lệ lớn diện tích toàn huyện, đan xen bởi hàng trăm con rạch nhỏ.
- Đất lâm nghiệp: khoảng 32.000 ha (chiếm gần 47% diện tích)
- Đất sông rạch: hơn 22.800 ha
- Vùng ngập mặn: chiếm gần 57% diện tích, góp phần duy trì môi trường tự nhiên cân bằng và tạo nơi cư trú cho nhiều loài động – thực vật.
- Toàn huyện có khoảng 69 cù lao lớn nhỏ rải rác theo các con rạch và cửa biển.
Ngoài ra, Cần Giờ cũng là điểm đến quan trọng trong lịch sử chiến tranh khi rừng Sác từng là căn cứ chiến lược của lực lượng đặc công nước.
Dân số Cần Giờ bao nhiêu?
Dân số năm 2024 ghi nhận hơn 74.960 người người, chủ yếu là người Kinh, bên cạnh các cộng đồng Khmer và Chăm sinh sống lâu đời. Cuộc sống của người dân gắn bó với nghề đánh bắt, nuôi trồng thủy sản và một phần với du lịch sinh thái.
Dấu ấn lịch sử của huyện Cần Giờ
Từ thời nhà Nguyễn, Cần Giờ đã được các đoàn thám hiểm và nhà ngoại giao nước ngoài ghé thăm nhờ vị trí đặc biệt nằm trên tuyến đường biển quốc tế.
Năm 1822, trong hành trình đi sứ đến Xiêm và Cochinchina, đặc phái viên Anh John Crawfurd từng cập bến vùng biển Cần Giờ trước khi xuôi thuyền vào Sài Gòn. Ông mô tả đây là một vùng đất còn nghèo nhưng người dân thân thiện, mến khách, ăn mặc lịch sự và giao tiếp hoạt bát. Crawfurd cũng ghi lại ấn tượng về những miếu thờ cá Ông – một nét văn hóa đặc trưng của cư dân vùng biển Nam Bộ.
Những ghi chép ấy cho thấy Cần Giờ không chỉ giàu giá trị tự nhiên, mà còn mang đậm dấu ấn văn hóa – lịch sử của cư dân biển truyền thống.
Các dự án lớn đang triển khai tại Cần Giờ
Cần Giờ hiện là tâm điểm quy hoạch của TP.HCM với hàng loạt dự án chiến lược về đô thị, hạ tầng và giao thông. Tầm nhìn chung là đưa Cần Giờ từ một huyện ven biển còn hoang sơ trở thành trung tâm đô thị sinh thái – kinh tế biển – du lịch cao cấp của phía Nam.
Cần Giờ đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ khi hàng loạt dự án chiến lược được triển khai, mở ra tầm nhìn mới cho khu vực ven biển duy nhất của TP.HCM. Tâm điểm trong số đó là dự án khu đô thị lấn biển Cần Giờ – Vinhomes Green Paradise do Vingroup phát triển, với quy mô gần 2.870 ha. Dự án được định hướng trở thành một đô thị sinh thái – thông minh – tái sinh theo chuẩn ESG++, bao gồm khu ở, trung tâm tài chính – thương mại, tổ hợp giải trí, khu du lịch nghỉ dưỡng quy mô quốc tế và chuỗi tiện ích hướng biển. Đây là “mảnh ghép” quan trọng giúp Cần Giờ bứt phá từ một vùng đất hoang sơ thành một thành phố biển hiện đại trong tương lai.
Song song với đó, hệ thống hạ tầng trọng điểm cũng đang được đẩy mạnh. Cầu Cần Giờ sau khi hoàn thành sẽ thay thế hoàn toàn phà Bình Khánh, rút ngắn thời gian từ trung tâm thành phố xuống biển chỉ còn khoảng hơn 30 phút. Việc di chuyển đến Cần Giờ sẽ trở nên thuận tiện, góp phần thu hút dòng khách du lịch lẫn nhà đầu tư.
Bên cạnh cầu Cần Giờ, thành phố đã điều chỉnh tuyến Metro Quận 7 – Cần Giờ tăng gần 4,5km so với phương án ban đầu. trở thành Metro Bến Thành – Cần Giờ với tổng chiều dài toàn tuyến gần 53km,, dự kiến là tuyến metro tốc độ cao đầu tiên kết nối trực tiếp trung tâm TP.HCM với khu vực biển. Đề án đường vượt biển nối Cần Giờ – Vũng Tàu cũng được nghiên cứu, mở ra hướng kết nối du lịch và kinh tế biển liên vùng. Khi giao thông được đồng bộ thêm bằng nút giao đường Rừng Sác kết nối với cao tốc Bến Lức – Long Thành, khả năng liên thông giữa Cần Giờ và các tỉnh miền Tây – Đông Nam Bộ sẽ cải thiện đáng kể.
Toàn bộ các dự án này không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế – xã hội, tạo thêm nhiều việc làm mà còn nâng tầm ngành du lịch. Với rừng ngập mặn Cần Giờ được UNESCO công nhận, đảo Thạnh An, bãi biển Cần Thạnh và hệ sinh thái tự nhiên phong phú, khu vực này sở hữu nền tảng để phát triển thành trung tâm du lịch sinh thái – nghỉ dưỡng hàng đầu gần TP.HCM. Định hướng quy hoạch mới cũng đặt yếu tố môi trường lên hàng đầu, đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển đô thị và bảo tồn thiên nhiên.
Cần Giờ đang đứng trước cơ hội lớn, và khi các dự án đồng loạt hoàn thiện, nơi đây sẽ trở thành điểm đến chiến lược về kinh tế biển, du lịch và đô thị sinh thái của thành phố.
