Dự án Đường Vành đai 4 TP.HCM (ký hiệu CT.41) được xác định là công trình hạ tầng giao thông chiến lược của vùng Đông Nam Bộ, đóng vai trò trục cao tốc vành đai ngoài cùng kết nối liên vùng. Theo kế hoạch tổng thể, các gói thầu chính dự kiến khởi công từ tháng 6 đến tháng 9/2026, cơ bản hoàn thành vào năm 2028 và đưa vào khai thác năm 2029.
Quy mô vành đai 4 toàn tuyến và phạm vi đầu tư
Tuyến có tổng chiều dài khoảng 207 km, đi qua TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Trong đó, đoạn 47 km qua Bình Dương (trước sáp nhập) đã được khởi công từ tháng 6/2025 như một dự án thành phần độc lập. Phần còn lại dài hơn 159 km vừa được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư với tổng mức vốn trên 120.400 tỷ đồng.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, chiều dài tuyến qua TP.HCM tăng lên gần 83 km, trở thành địa phương có đoạn dài nhất toàn dự án. Tổng diện tích đất sử dụng ước tính hơn 1.415 ha, ảnh hưởng khoảng 5.800–6.000 hộ dân. Riêng chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dự kiến trên 41.000 tỷ đồng.
Giai đoạn 1, tuyến được thiết kế 4 làn xe cao tốc, vận tốc 100–120 km/h theo tiêu chuẩn TCVN 5729:2012. Công tác giải phóng mặt bằng thực hiện theo quy mô hoàn chỉnh 8 làn nhằm dự trữ quỹ đất mở rộng. Mặt cắt ngang nền đường rộng khoảng 39,75 m; tổng hành lang kỹ thuật, đường song hành và dải dự trữ có thể đạt 75–120 m tùy đoạn.
Hướng tuyến vành đai 4 đi qua đâu?
Điểm đầu tuyến kết nối cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu tại khu vực cảng Phú Mỹ; điểm cuối giao trục Bắc – Nam tại khu cảng Hiệp Phước (huyện Nhà Bè). Dọc tuyến hình thành 5 đoạn chức năng:
- Đoạn Phú Mỹ – Trảng Bom, liên kết trực tiếp với cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây và khu vực sân bay Long Thành.
- Đoạn Trảng Bom – Bến Cát, vượt sông Đồng Nai qua cầu Thủ Biên.
- Đoạn Bến Cát – Củ Chi, kết nối Quốc lộ 13, Quốc lộ 22 và vượt sông Sài Gòn.
- Đoạn Củ Chi – Bến Lức, liên thông Quốc lộ N2, các tuyến tỉnh lộ khu vực Tây Ninh.
- Đoạn Bến Lức – Hiệp Phước, kết nối cao tốc TP.HCM – Trung Lương và hệ thống cảng biển phía Nam.
Hướng tuyến này tạo vòng cung khép kín quanh siêu đô thị TP.HCM, hình thành mạng lưới giao thông vành đai liên hoàn với các trục xuyên tâm và cao tốc hiện hữu.
Cơ cấu đầu tư và tiến độ triển khai
Dự án được chia thành 10 dự án thành phần, gồm hai nhóm chính:
1. Nhóm đầu tư công
Bao gồm giải phóng mặt bằng, xây dựng đường gom dân sinh và một số hạng mục hạ tầng kỹ thuật. Báo cáo nghiên cứu khả thi phải hoàn tất trong năm 2025; công tác bồi thường, tái định cư bắt đầu từ đầu 2026. Mục tiêu bàn giao tối thiểu 70% mặt bằng trước tháng 6/2026, đạt 90% vào tháng 9 và hoàn tất trong năm.
2. Nhóm đối tác công tư (PPP – hợp đồng BOT)
Các đoạn cao tốc chính được triển khai theo hình thức xây dựng – kinh doanh – chuyển giao. Hồ sơ nghiên cứu khả thi hoàn tất cuối 2025, phê duyệt đầu 2026; lựa chọn nhà đầu tư và ký hợp đồng BOT trước giữa năm 2026; khởi công quý III–IV/2026 và hoàn thành quý II/2028.
Trường hợp không lựa chọn được nhà đầu tư, các địa phương được phép báo cáo cấp có thẩm quyền để chuyển đổi sang đầu tư công.
Cơ chế đặc thù và quản lý nguồn lực
Chính phủ đã ban hành nghị quyết triển khai chủ trương đầu tư, yêu cầu tuân thủ pháp luật về đầu tư công, PPP, bảo vệ môi trường và quản lý khoáng sản. Một số cơ chế nổi bật gồm:
- Cho phép áp dụng chỉ định thầu đối với gói tư vấn, hạ tầng tái định cư trong phạm vi luật định.
- Triển khai song song thủ tục phê duyệt đánh giá tác động môi trường và điều chỉnh quy hoạch liên quan nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị.
- Áp dụng cơ chế khai thác mỏ vật liệu xây dựng phục vụ dự án theo quy định đặc thù; sau khai thác phải hoàn nguyên môi trường và bàn giao lại địa phương quản lý.
- Kiểm soát chặt chẽ giá đất bồi thường, công bố giá vật liệu xây dựng kịp thời để tránh đội vốn.
Bộ Tài chính chủ trì cân đối vốn trung ương, hướng dẫn xử lý chia sẻ rủi ro doanh thu trong dự án PPP. Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm hướng dẫn định mức, quản lý chi phí, chất lượng công trình. Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý công tác đất đai, khoáng sản, đánh giá tác động môi trường. Bộ Quốc phòng và Bộ Công an phối hợp bảo đảm quốc phòng, an ninh, rà phá bom mìn và giữ gìn trật tự trong quá trình giải phóng mặt bằng.
TP.HCM là cơ quan đầu mối điều phối chung, xây dựng kế hoạch tổng thể, cơ chế phối hợp liên tỉnh và giám sát tiến độ.
Tác động của vành đai 4 lên phát triển vùng và kinh tế đô thị
Khi hoàn thành, Vành đai 4 trở thành tuyến phân luồng giao thông chiến lược, tiếp nhận xe quá cảnh từ miền Tây Nam Bộ, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ mà không đi qua trung tâm TP.HCM. Tuyến giúp rút ngắn quãng đường 10–15 km, tiết kiệm 30–60 phút lưu thông tùy chặng, giảm chi phí logistics và áp lực hạ tầng nội đô.
Về cấu trúc không gian, dự án thúc đẩy mô hình đô thị đa trung tâm, tạo quỹ đất phát triển khu công nghiệp, logistics, cảng cạn ICD và đô thị vệ tinh dọc hành lang cao tốc. Đặc biệt, tuyến tăng cường kết nối sân bay quốc tế Long Thành, cảng Hiệp Phước và hệ thống cao tốc liên vùng, hình thành chuỗi cung ứng khép kín từ sản xuất – vận tải – xuất khẩu.
Trong tổng thể quy hoạch, TP.HCM được bao quanh bởi ba tuyến vành đai: Vành đai 2 (64 km, đang hoàn thiện), Vành đai 3 (hơn 76 km, dự kiến hoàn thành 2026) và Vành đai 4 (207 km). Sự kết hợp này tạo mạng lưới giao thông nhiều lớp, nâng cao năng lực kết nối Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Mục tiêu hoàn thành và vận hành
Các địa phương cam kết bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả đầu tư; phòng ngừa thất thoát, tiêu cực; lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư đủ năng lực. Dự án đặt mục tiêu hoàn thành xây dựng năm 2028 và đưa vào khai thác thương mại năm 2029.
Với quy mô vốn lớn nhất khu vực Đông Nam Bộ hiện nay, Đường Vành đai 4 TP.HCM không chỉ là dự án hạ tầng giao thông mà còn là đòn bẩy tái cấu trúc không gian kinh tế, gia tăng năng lực cạnh tranh và mở rộng dư địa phát triển dài hạn cho siêu đô thị TP.HCM cùng toàn vùng phía Nam.
